(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
8.97. అధ్యాయః 097
Mahabharata - Karna Parva - Chapter Topics
రణే హీయమానేన కర్ణేనార్జునస్య శిరో లక్షీకృత్య నాగాస్త్రప్రయోగః॥ 1 ॥ కృష్ణేన పార్థరథే పాదనిపీడనేన ధరణ్యాం కించిన్నిమజ్జితే తదస్త్రేణ శిరోవర్జం పార్థకిరీటమాత్రాపహారః॥ 2 ॥ కర్ణస్య రథచక్రే విప్రశాపాత్ ధరణ్యాం నిమగ్నే తదుద్దిధీర్షయా తేనపార్థంప్రతి ముహూర్తమయుద్ధప్రార్థనం॥ 3 ॥
Mahabharata - Karna Parva - Chapter Text

సంజయ ఉవాచ। 8-97-0x(5062)(59712)
తతోఽపయాతాః శరపాతమాత్ర--
మవస్థితా వై కురవో నరేంద్ర।
విద్యుత్ప్రకాశం దదృశుః సమంతా--
ద్వనంజయాస్త్రం సముదీర్యమాణం॥ 8-97-1(59713)
తతోఽగ్రసత్సూతపుత్రోఽర్జునస్య
వియద్గతం ఘోరతరం శరైస్తత్।
క్రుద్ధేన పార్థేన శరం విసృష్టం
వధాయ కర్ణస్య మహావిమర్దే॥ 8-97-2(59714)
[ఉదీర్యమాణం స్మ కురూందహంతం
సువర్ణపుంఖైర్విశిఖైర్మమర్ద।
కర్ణస్త్వమోఘేష్వసనం దృఢజ్యం
విస్ఫారయిత్వా విసృజంఛరోఘాన్॥] 8-97-3(59715)
రామాదుపాత్తేన మహామహింనా
హ్యాథర్వణేనారివినాశనేన।
తదర్జునాస్త్రం వ్యధమద్దహంతం
పార్థం చ బాణైర్నిశితైరవిధ్యత్॥ 8-97-4(59716)
తతో విమర్దః సుమహాన్బభూవ
తత్రార్జునస్యాధిరథేశ్చ రాజన్।
అన్యోన్యమాసాదయతోః పృషత్కై--
ర్విషాణఘాతైర్ద్విపయోరివాజౌ॥ 8-97-5(59717)
తతోఽస్త్రసంఘాతసమావృతం తదా
బభూవ రాజంస్తుములం రణాజిరం।
యత్కర్ణపార్థౌ శరవృష్టిసంఘై--
ర్నిరంతరం చక్రతురంబరం తదా॥ 8-97-6(59718)
[తతో జాలం బాణమయం మహాంతం
సర్వేఽద్రాక్షుః కురవః సోమకాశ్చ।
నాన్యం చ భూతం దదృశుస్తదా తే
బాణాంధకారే తుములేఽథ కించిత్॥ 8-97-7(59719)
తౌ సందధానావనిశం చ రాజన్।
సమస్యంతౌ చాపి శరాననేకాన్।
సందర్శయేతాం యుధి మార్గాన్విచిత్రా--
ంధనుర్ధరౌ తౌ వివిధైః కృతాస్త్రైః॥ 8-97-8(59720)
తయోరేవం యుధ్యతోరాజిమధ్యే
సూతాత్మజోఽభూదధికః కదాచిత్।
పార్థః కదాచిత్త్వధికః కిరీటి
వీర్యాస్త్రమాయాబలపౌరుషేణ॥ 8-97-9(59721)
దృష్ట్వా తయోస్తం యుధి సంప్రహారం
పరస్పరస్యాంతరమీక్షమాణయోః।
ఘోరం తయోర్దుర్విషహం రణేఽన్యై--
ర్యోధాః సర్వే విస్మయమభ్యగచ్ఛన్॥ 8-97-10(59722)
తతో భూతాన్యంతరిక్షస్థితాని
తౌ కర్ణపార్థౌ ప్రశశంసుర్నరేంద్ర।
భోః కర్ణ సాధ్వర్జున సాధు చేతి
వియత్సు వాణీ శ్రూయతే సర్వతోపి॥ 8-97-11(59723)
తస్మిన్విమర్దే రథవాజినాగై--
స్తదాఽభిఘాతైర్దలితే హి భూతలే।
తతస్తు పాతాలతలే శయానో
నాగోఽశ్వసేనః కృతవైరోఽర్జునేన॥ 8-97-12(59724)
రాజంస్తదా ఖాండవదాహముక్తో
వివేశ కోపాద్వసుధాతలే యః।
అథోత్పపాతోర్ధ్వగతిర్జవేన
సందృశ్య కర్ణార్జునయోర్విమర్దం॥ 8-97-13(59725)
అయం హి కాలోస్య దురాత్మనో వై
పార్థస్య వైరప్రతియాతనాయ।
సంచింత్య తూర్ణం ప్రవివేశ చైవ
కర్ణస్య రాజన్శరరూపధారీ॥ 8-97-14(59726)
తతోస్త్రసంఘాతసమాకులం తదా
బభూవ జన్యం వితతాంశుజాలం।
తత్కర్ణపార్థో శరసంఘవృష్టిభి--
ర్నిరంతరం చక్రతురంబరం తదా॥ 8-97-15(59727)
తద్బాణజాలైకమయం మహాంతం
సర్వేఽత్రసన్కురవః సోమకాశ్చ।
నాన్యత్కించిద్దదృశుః సంపతద్వై
బాణాంధకారే తుములేఽతిమాత్రం॥ 8-97-16(59728)
తతస్తౌ పురుషవ్యాఘ్రౌ సర్వలోకధనుర్ధరౌ।
త్యక్తప్రాణౌ రణే వీరో యుద్ధశ్రమముపాగతౌ॥ 8-97-17(59729)
సముత్క్షేపైర్వీక్షమాణౌ సిక్తౌ చందనవారిణా।
సవాలవ్యజనైర్దివ్యైర్దివిస్థైరప్సరోగణైః।
శక్రసూర్యకరాబ్జాభ్యాం ప్రమార్జితముఖావుభౌ॥ 8-97-18(59730)
కర్ణోఽథ పార్థం న విశేషయద్యదా
భృశం చ పార్థేన శరాభితప్తః।
తతస్తు వీరః శరవిక్షతాంగో
దధ్రే మనో హ్యేకశయస్య తస్య॥] 8-97-19(59731)
తతో రిపుఘ్నం సమధత్త కర్ణః
సుసంచితం సర్పముఖం జ్వలంతం।
రౌద్రం శరం సన్నతముగ్రధౌతం
పార్థార్థమిత్యేవ చిరాభిగుప్తం॥ 8-97-20(59732)
సదార్చితం చందనచూర్ణశాయితం
సువర్ణతూణీరశయం మహార్చిషం।
ఆకర్ణపూర్ణం విచకర్ష కర్ణో
విమోక్తుకామః శరముగ్రవేగం॥ 8-97-21(59733)
ప్రదీప్తమైరావతవంశసంభవం
శిరో జిహీర్షుర్యుధి సవ్యసాచినః।
తతః ప్రజజ్వాల దిశో నభశ్చ
ఉల్కాశ్చ ఘోరాః శతశః ప్రపేతుః॥ 8-97-22(59734)
తస్మింస్తు నాగే ధనుషి ప్రయుక్తే
హాహాకృతా లోకపాలాః సశక్రాః॥ 8-97-23(59735)
స సూతపుత్రస్తమపాంగదేశే
అవాఙ్ముఖం సంధయతి స్మ రోషాత్।
న తం స్మ జానాతి మహానుభావ--
మపాంగదేశేఽభినివిష్టమాజౌ॥ 8-97-24(59736)
[న చాపి తం బుబుధే సూతపుత్రో
బాణే ప్రవిష్టం యోగబలేన నాగం।
దశశతనయనోఽహిం దృశ్య బాణే ప్రవిష్టం
నిహత ఇతి సుతో మే స్రస్తగాత్రో బభూవ।
జలజకుసుమయోనిః శ్రేష్ఠభావో జితాత్మా
త్రిదశపతిమవోచన్మా వ్యథిష్ఠా జయే శ్రీః॥ 8-97-25(59737)
తతోఽబ్రవీన్మద్రరాజో మహాత్మా
దృష్ట్వా కర్ణం ప్రహితేషు తముగ్రం।
గ్రీవాయతః కర్ణ న సంహితోఽయం
సమీక్ష్య సంధత్స్వ శరం పరఘ్నం॥ 8-97-26(59738)
అథాబ్రవీత్క్రోధసంరక్తనేత్రో
మద్రాధిపం సూతపుత్రో మనస్వీ।
న సంధత్తే ద్విః శరం శల్య కర్ణో
న మాదృశా జిహ్మయుద్వా భవంతి॥ 8-97-27(59739)
ఇతీదముక్త్వా విససర్జ తం శరం
ప్రయత్నతో వర్షగణాభిపూజితం।
హతోసి రే ఫల్గున ఇత్యధిక్షిప--
న్నువాచ చోచ్చైర్నిరమూర్జితాం వృషః॥ 8-97-28(59740)
స సాయకః కర్ణభుజప్రసృష్టో
హుతాశనార్కప్రతిమః సుఘోరః।
గుణచ్యుతః కర్ణధనుఃప్రముక్తో
వియద్గతః ప్రాజ్వలదంతరిక్షే॥ 8-97-29(59741)
తమాపతంతం జ్వలితం నిరీక్ష్య
వియద్గతం వృష్ణికులప్రవీరః।
రథస్య చక్రం సహసా నిపీడ్య
పంచాంగులం మజ్జయతి స్మ వీరః॥ 8-97-30(59742)
తతోఽంతరిక్షే సుమహాన్నినాదః
సంపూజనార్థం మధుసూదనస్య।
[దివ్యాశ్చ వాచః సహసా బభూవు--
ర్దివ్యాని పుష్పాణ్యథ సింహనాదాః।
తస్మింస్తథా వై ధరణీం నిమగ్నే
రథే ప్రయత్నాన్మధుసూదనస్య॥] 8-97-31(59743)
తతః కిరీటం బహురత్నచిత్రం
జఘాన నాగోఽర్జునమూర్ధతో బలాత్।
గిరేః సుజాతాంకురపుష్పితద్రుమం
మహేంద్రవజ్రం శిఖరం యథోత్తమం॥ 8-97-32(59744)
తతః కిరీటం తపనీయచిత్రం
పార్థోత్తమాంగాదహరత్తరస్వీ।
తద్ధేమజాలావనతం సుఘోరం
సంప్రజ్వలత్తన్నిపపాత భూమౌ॥ 8-97-33(59745)
తతోఽర్జునస్యోత్తమగాత్రభూషణం
సువర్ణముక్తామణివజ్రచిత్రితం।
ధరావియద్ద్యోసలిలేషు విశ్రుతం
బలం నిసర్గోత్తమమన్యుధిః సదా॥ 8-97-34(59746)
శరేణ మూర్ధ్ని ప్రజహార సూతజో
దివాకరేందుజ్వలనగ్రహత్విషం।
సువర్ణముక్తామణివజ్రభూషణం
పురందరార్థం తపసా ప్రయత్నతః॥ 8-97-35(59747)
స్వయం కృతం యద్విధినా స్వయంభువా
మహార్హరూపం ద్విషతాం భయంకరం।
నిజఘ్నతే దేవరిపూన్సురేశ్వరః
స్వయం దదౌ యద్ధి ముదాఽర్జునాయ॥ 8-97-36(59748)
హరిప్రచేతోహరివిత్తగోప్తృభిః
పినాకపాశాశనిదండధారిభిః।
సురోత్తమైరప్యవిషహ్యమర్దితుం
ప్రసహ్య నాగేన జహార తద్వృషా॥ 8-97-37(59749)
తదుత్తమేషూన్మథితం విషాహినా
ప్రదీప్తమర్చిష్మదతీవ సుందరం।
పపాత పార్థస్య కిరీటముత్తమం
దివాకరోస్తాదివ పర్వతాజ్జ్వలన్॥ 8-97-38(59750)
మహీవియద్ద్యోసలిలాని వాయునా
ప్రసహ్య రుగ్ణాని విఘూర్ణితాని వా।
ఇతీవ శబ్దం భువనేషు తత్తథా
జనా వ్యవస్యంతి దిశశ్చ విహ్వలాః॥ 8-97-39(59751)
వినా కిరీటం* శుశుభే స పార్థః
శ్యామో యువా శైల త్రిశృంగైః॥ 8-97-40(59752)
తతః సముద్గ్రథ్య సితేన వాససా
స్వమూర్ధజనావ్యథితస్తదాఽర్జునః।
బభౌ సుసంపూర్ణమరీచినేందునా
శిరోగతేనోదయపర్వతో యథా॥ 8-97-41(59753)
స చాపి రాధేయభుజప్రముక్తో
హుతాశనార్కప్రతిమద్యుతిర్మహాన్।
మహోరగః కృతవైరోఽర్జునేన
కిరీటమాహృత్య సముత్పపాత॥ 8-97-42(59754)
తముత్పతంతం ద్విపదాం వరిష్ఠో
దృష్ట్వా వచః పార్థమువాచ కృష్ణః।
మహోరగం పాండవ పశ్యపశ్య
ప్రయోజితం త్వన్నిధనార్థముగ్రం॥ 8-97-43(59755)
స ఏవముక్తో మధుసూదనేన
గాండీవధన్వా హరిముగ్రవాచా।
ఉవాచ కో న్వేష మమాద్య నాగః
క్షయాయ నాగాద్గరుడస్య వక్రం॥ 8-97-44(59756)
కృష్ణ ఉవాచ। 8-97-45x(5063)
యోఽసౌ త్వయా ఖాండవే చిత్రభానుం
సంతర్పయాణేన ధనుర్ధరేణ।
వియద్గతో జననీగుప్తదేహో
మత్వైకరూపం నిహతాఽస్య మాతా॥ 8-97-45(59757)
స ఏష తద్వైరమనుస్మరన్వై
త్వాం ప్రార్థయత్యాత్మవధాయ నూనం।
నభశ్చుతాం ప్రజ్వలితామివోల్కాం
పశ్యైనమాయాంతమమిత్రసాహ॥ 8-97-46(59758)
సంజయ ఉవాచ। 8-97-47x(5064)
తతః స జిష్ణుః పరివృత్య రోషా--
చ్చిచ్ఛేద షడ్భిర్నిశితైః సుధారైః।
నాగం వియత్తిర్యగివోత్పతతం
స చ్ఛిన్నగాత్రో నిపపాత భూమౌ॥ 8-97-47(59759)
[గతే చ తస్మిన్భుజగే కిరీటినా
స్వయం విభుః పార్థివ భూతలాదథ।
సముజ్జహారాశు పునః పతంతం
రథం భుజాభ్యాం పురుషోత్తమస్తతః॥] 8-97-48(59760)
తస్మిన్ముహూర్తే దశభిః పృషత్కైః
సిలాశితైర్బర్హిణబర్హవాజితైః।
వివ్యాధ కర్ణః పురుషప్రవీరో
ధనంజయం తిర్యగవేక్షమాణః॥ 8-97-49(59761)
తతోఽర్జునో ద్వాదశభిః సుముక్తై--
ర్వరాహకర్ణైర్జిశితైః సమర్ప్య।
నారాచమాశీవిషతుల్యవేగ--
మాకర్ణపూర్ణాయతముత్ససర్జ॥ 8-97-50(59762)
స చిత్రవర్మేషువరో విదార్య
ప్రాణాన్నిరస్యన్నివ సాధుముక్తః।
కర్ణస్య పీత్వా రుధిరం వివేశ
వసుంధరాం శోణితదిగ్ధవాజః॥ 8-97-51(59763)
తతో వృషో బాణనిపాతకోపితో
మహోరగో దండవిఘట్టితో యథా।
తదాఽఽశుకారీ వ్యసృజచ్ఛరోత్తమాన్
మహావిషః సర్ప ఇవోత్తమం విషం॥ 8-97-52(59764)
జనార్దనం ద్వాదశభిః పరాభిన--
న్నవైర్నవత్యా చ శరైస్తథాఽర్జునం।
శరేణ ఘోరేణ పునశ్చ పాండవం
విదార్య కర్ణో వ్యనదజ్జహాస చ॥ 8-97-53(59765)
తమస్య హర్షం మమృషే న పాండవో
బిభేద మర్మాణి తతోఽస్య మర్మవిత్।
పరఃశతైః పత్రిభిరింద్రవిక్రమ--
స్తథా యథేంద్రో బలమోజసా రణే॥ 8-97-54(59766)
తతః శరాణాం నవతిం తదాఽర్జునః
ససర్జ కర్ణేఽంతకదండసన్నిభాం।
తైః పత్రిభిర్విద్ధతనుః స వివ్యథే
తథా యథా వజ్రవిదారితోఽచలః॥ 8-97-55(59767)
మణిప్రవేకోత్తమవజ్రహాటకై--
రలంకృతం చాస్య వరాంగభూషణం।
ప్రవిద్ధముర్వ్యాం నిపపాత పత్రిభి--
ర్ధనంజయేనోత్తమకుండలేపి చ॥ 8-97-56(59768)
మహాధనం శిల్పివరైః ప్రయత్నతః
కృతం యదస్యోత్తమవర్మ భాస్వరం।
సుదీర్ఘకాలేన తతోఽస్య పాండవః
క్షణేన బాణైర్బహుధా వ్యశాతయత్॥ 8-97-57(59769)
`తస్యేషుభిః ఖండితకుండలోఽంతః
పరిక్షతశ్చాభ్యధికం తదానీం।
స లోహితాంగశ్రవణశ్చకాశే
సలోహితాంగశ్రవణో యథా దివి'॥ 8-97-58(59770)
స తం వివర్మాణమథోత్తమేషుభిః
శితైశ్చతుర్భిః కుపితః పరాభినత్।
స వివ్యథేఽత్యర్థమరిప్రతాడితో
యథాఽఽతురః పిత్తకఫానిలజ్వరైః॥ 8-97-59(59771)
మహాధనుర్మండలనిఃసృతైః శితైః
క్రియాప్రయత్నప్రహితైర్బలేన చ।
తతక్ష కర్ణం బహుభిః శరోత్తమై--
ర్బిభేద మర్మస్వపి చార్జునస్త్వరన్॥ 8-97-60(59772)
దృఢాహతః పత్రిభిరుగ్రవేగైః
పార్థేన కర్ణో వివిధైః శితాగ్రైః।
బభౌ గిరిర్గైరికధాతురక్తః
క్షరన్ప్రపాతైరివ రక్తమంభః॥ 8-97-61(59773)
[తతోఽర్జునః కర్ణమవక్రగైర్నవైః
సువర్ణపుంఖైః సుదృఢైరయస్మయైః।
యమాగ్నిదండప్రతిమైః స్తనాంతరే
పరాభినత్క్రౌంచమివాద్రిమగ్నిజః॥ 8-97-62(59774)
తతః శరావాపమపాస్య సూతజో
ధనుశ్చ తచ్ఛక్రశరాసనోపమం।
తతో రథస్థః స ముమోహ చ స్ఖలన్।
ప్రశీర్ణముష్టిః సుభృశాహతః ప్రభో॥ 8-97-63(59775)
న చార్జునస్తం వ్యసనే తదేషివా--
న్నిహంతుమార్యః పురుషవ్రతే స్థితః।
తతస్తమింద్రావరజః సుసంభ్రమా--
దువాచ కిం పాణ్·డవ హే ప్రమాద్యసే॥ 8-97-64(59776)
నైవాహితానాం సతతం విపశ్చితః
క్షణం ప్రతీక్షంత్యపి దుర్బలీయసాం।
విశేషతోఽరీన్వ్యసనేషు పండితో
నిహత్య ధర్మం చ యశశ్చ విందతే॥ 8-97-65(59777)
తదేకవీరం తవ చాహితం సదా
త్వరస్వ కర్ణం సహసాఽభిమర్దితుం।
పురా సమర్థః సముపైతి సూతజో
భింధి త్వమేనం నముచిం యథా హరిః॥ 8-97-66(59778)
తతస్తదేవేత్యభిపూజ్య సత్వరం
జనార్దనం కర్ణమవిధ్యదర్జునః।
శరోత్తమైః సర్వకురూత్తమస్త్వరం--
స్తథా యథా శంబరహా పురా బలిం॥] 8-97-67(59779)
సాశ్వం తు కర్ణం సరథం కిరీటి
సమాచినోద్భారత వత్సదంతైః।
ప్రచ్ఛాదయామాస దిశశ్చ బాణైః
సర్వప్రయత్నాత్తపనీయపుంఖైః॥ 8-97-68(59780)
సవత్సదంతైః పృథుపీనవక్షాః
సమాచితః సోఽధిరథిర్విభాతి।
సుపుష్పితాశోకపలాశశాల్మలి--
ర్యథాఽచలశ్చందనకాననాయుతః॥ 8-97-69(59781)
శరైః శరీరే బహుభిః సమర్పితై--
ర్విభాతి కర్ణః సమరే విశాంపతే।
మహీరుహైరాచితసానుకందరో
యథా గిరీంద్రః స్ఫుటకర్ణికారవాన్॥ 8-97-70(59782)
స వాణసంఘాన్బహుధా వ్యవాసృజన్
విభాతి కర్ణః శరజాలరశ్మివాన్।
స లోహితో రక్తగభస్తిమండలో
దివాకరోఽస్తాభిముఖో యథా తథా॥ 8-97-71(59783)
బాహ్వంతరాదాధిరథేర్విముక్తాన్
బాణాన్మహాహీనివ దీప్యమానాన్।
వ్యధ్వంసయన్నర్జునబాహుముక్తాః
శరాః సమాసాద్య దిశః శితాగ్రాః॥ 8-97-72(59784)
[తతః స కర్ణః సమవాప్య ధైర్యం
బాణాన్విముంచన్కుపితాహికల్పాన్।
వివ్యాధ పార్థం దశభిః పృషత్కైః
కృష్ణం చ ష·డ్భిః కుపితాహికల్పైః॥ 8-97-73(59785)
తతః కిరీటి భృశముగ్రనిఃస్వనం
మహాశరం సర్పవిషానలోపమం।
అయస్మాయం రౌద్రమహాస్త్రసంభృతం
మహాహవే క్షేప్తుమనా మహామతిః॥] 8-97-74(59786)
కాలో హ్యదృశ్యో నృప విప్రశాపా--
న్నిదర్శయన్కర్ణవధం బ్రువాణః।
భూమిస్తు చక్రం గ్రసతీత్యవోచ--
త్కర్ణస్య తస్మిన్వధకాల ఆగతే॥ 8-97-75(59787)
న చాస్య ఘోరం ప్రతిభాతి చాస్త్రం
యద్భార్గవోఽస్మై ప్రదదౌ మహాత్మా।
చక్రం చ వామం గ్రసతే భూమిరస్య
ప్రాప్తే తస్మిన్వధకాలే నృవీర॥ 8-97-76(59788)
తతో రథో ఘూర్ణితవాన్నరేంద్ర
శాపాత్తదా బ్రాహ్మణసత్తమస్య।
ప్రాప్తం వధం శంసతి చాప్యథాస్త్రం
ప్రణశ్యమానం ద్విజముఖ్యశాపాత్॥ 8-97-77(59789)
[తతశ్చక్రమపతత్తస్య భూమౌ
స విహ్వలః సమరే సూతపుత్రః।
సవేదికశ్చైత్య ఇవాతిమాత్రః
సుపుష్పితో భూమితలే నిమగ్నః]॥ 8-97-78(59790)
మగ్నే రథే బ్రాహ్మణశాపమూఢో
హ్యస్త్రం చ తం మోఘమిషు చ సర్పం।
అమృష్యమాణో వ్యసనాని తాని
హస్తౌ విధున్వన్విజగర్హ ధర్మం॥ 8-97-79(59791)
ధర్మప్రధానం కిల పాతి ధర్మ
ఇత్యబ్రువంధర్మవిదః సదైవ।
వయం చ ధర్మే ప్రయతామ నిత్యం
చర్తుం యథాశక్తి యథాశ్రుతం చ।
స చాపి నిఘ్నాతి న పాతి భక్తాన్
మన్యే న నిత్యం పరిపాతి ధర్మః॥ 8-97-80(59792)
ఏవం బ్రువన్ప్రస్ఖలితాశ్వసూతో
విచాల్యమానోఽర్జునబాణపాతైః।
మర్మాభిఘాతాచ్ఛిథిలః క్రియాసు
పునః పునర్ధర్మమసౌ జగర్హ॥ 8-97-81(59793)
తతః శరైర్భీమతరైరవిధ్యత్త్రిభిరాహవే।
హస్తే కృష్ణం తథా పార్థమభ్యవిధ్యచ్చ సప్తభిః॥ 8-97-82(59794)
తతోఽర్జునః సప్తదశ తిగ్మవేగానజిహ్మగాన్।
ఇంద్రాశనిసమాన్ఘోరానసృజత్పావకోపమాన్॥ 8-97-83(59795)
నిర్భిద్య తే భీమవేగా హ్యపతన్పృథివీతలే।
కంపితాత్మా తతః కర్ణః శక్త్యా చేష్టామదర్శయత్॥ 8-97-84(59796)
బలేనాథ స సంస్తభ్య బ్రహ్మాస్త్రం సముదైరయత్।
ఐంద్రం తతోఽర్జునశ్చాపి తం దృష్ట్వాఽభ్యుపమంత్రయత్॥ 8-97-85(59797)
గాండీవం జ్యాం చ బాణాంశ్చ సోఽనుమంత్ర్య పరంతపః।
వ్యసృజచ్ఛరవర్షాణి వర్షాణీవ పురందరః॥ 8-97-86(59798)
తతస్తేజోమయా బాణా రథాత్పార్థస్య నిఃసృతాః।
ప్రాదురాసన్మహావీర్యాః కర్ణస్య రథమంతికాత్। 8-97-87(59799)
స కర్ణోఽగ్రసదస్యాస్త్రం కుర్వన్మోక్షం మహారథః॥
తతోఽబ్రవీద్వృష్ణివీరస్తస్మిన్నస్త్రే వినాశితే।
విసృజాస్త్రం పరం పార్థ రాధేయో గ్రసతే శరాన్॥ 8-97-88(59800)
తతో బ్రహ్మాస్త్రమత్యుగ్రం సంమంత్ర్య సమయోజయత్।
ఛాదయిత్వా తతో బాణైః కర్ణం ప్రత్యస్యదర్జునః॥ 8-97-89(59801)
తతః కర్ణః శితైర్బాణైర్జ్యాం చిచ్ఛేద సుతేజనైః।
[ద్వితీయాం చ తృతీయాం చ చతుర్థీ పంచమీం తథా॥ 8-97-90(59802)
షష్ఠీమథాస్య చిచ్ఛేద సప్తమీం చ తథాఽష్టమీం।
నవమీం దశమీం చాస్య తథా చైకాదశీం వృషః।
జ్యాశతం శతసంధానః స కర్ణో నావబుధ్యతే॥] 8-97-91(59803)
తతో జ్యాం వినిధాయాన్యామభిమంత్ర్య చ పాండవః।
శరైరవాకిరత్కర్ణం దీప్యమానైరివాహిభిః॥ 8-97-92(59804)
తస్య జ్యాచ్ఛేదనం కర్ణో జ్యావధానం చ సంయుగే।
నాన్వబుధ్యత శీఘ్రత్వాత్తదద్భుతమివాభవత్॥ 8-97-93(59805)
అస్త్రైరస్త్రాణి సంవార్య ప్రనిఘ్నన్సవ్యసాచినః।
చక్రే చాప్యధికం పార్థాత్స్వవీర్యమతిదర్శయన్॥ 8-97-94(59806)
తతః కర్ణోఽర్జునం దృష్ట్వా స్వస్యాస్త్రేణ చ పీడితం।
అభ్యసేత్యబ్రవీత్పార్థమాతిష్ఠాస్త్రం వ్రజేతి చ॥ 8-97-95(59807)
తతోఽగ్నిసదృశం ఘోరం శరం సర్పవిషోపమం।
అశ్మసారమం దివ్యమభిమంత్ర్యం పరంతపః।
రౌద్రమస్త్రం సమాధాయ క్షేప్తుకామః కిరీటినే॥ 8-97-96(59808)
తతోఽగ్రసన్మహీ చక్రం రాధేయస్య తదా నృప॥ 8-97-97(59809)
[తతోఽవతీర్య రాధేయో రథాదాశు సముద్యతః।
చక్రం భుజాభ్యామాలంబ్య సముత్క్షేప్తుమియేష సః॥ 8-97-98(59810)
సప్తద్వీపా వసుమతీ సశైలవనకాననా।
గీర్ణచక్రా సముత్క్షిప్తా కర్ణేన చతురంగులం॥ 8-97-99(59811)
గ్రస్తచక్రస్తు రాధేయః క్రోధాదశ్రూణ్యవర్తయత్।
అర్జునం వీక్ష్య సంరబ్ధమిదం వచనమబ్రవీత్॥ 8-97-100(59812)
భోభో పార్థ మహేష్వాస ముహుర్తం పరిపాలయ।
యావచ్చక్రమిదం గ్రస్తముద్ధరామి మహీతలాత్॥ 8-97-101(59813)
సవ్యం చక్రం మహీగ్రస్తం దృష్ట్వా దైవాదిదం మమ।
పార్థ కాపురుషాచీర్ణమభిసంధిం విసర్జయ॥ 8-97-102(59814)
న త్వం కాపురుషాచీర్ణం మార్గమాస్థాతుమర్హసి।
ఖ్యాతస్త్వమసి కౌంతేయ విశిష్టో రణకర్మసు।
విశిష్టతరమేవ త్వం కర్తుమర్హసి పాండవ॥ 8-97-103(59815)
ప్రకీర్ణకేశే విముఖే బ్రాహ్మణేఽథ కృతాంజలౌ।
శరణాగతే న్యస్తశస్త్రేయాచమానే తథాఽర్జున॥ 8-97-104(59816)
అబాణే భ్రష్టకవచే భ్రష్టభగ్నాయుధే తథా।
న విముంచంతి శస్త్రాణి శూరాః సాధువ్రతే స్థితాః॥ 8-97-105(59817)
త్వం చ శూరతమో లోకే సాధువృత్తశ్చ పాండవ।
అభిజ్ఞో యుద్ధధర్మాణాం తస్మాత్క్షమ ముహూర్తకం॥ 8-97-106(59818)
దివ్యాస్త్రవిదమేయాత్మా కార్తవీర్యసమో యుధి।
యావచ్చక్రమిదం గ్రస్తముద్వరామి మహాభుజ॥ 8-97-107(59819)
న మాం రథస్థో భూమిష్ఠం వికలం హంతుమర్హసి।
న వాసుదేవాత్త్వత్తో వా పాండవేయ బిభేంయహం॥ 8-97-108(59820)
త్వం హి క్షత్రియదాయాదో మహాలకులవివర్ధనః।
అతస్త్వాం ప్రబవీంయేష ముహూర్తం క్షమ పాణ్·డవ॥ ॥ 8-97-109(59821)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే కర్ణపర్వణి సప్తదశదివసయుద్ధే సప్తనవతితమోఽధ్యాయః॥ 97 ॥

[వినా కిరీటం శంశుభే స పార్థః।
శ్యామో యువా నీల ఇవోచ్చశృంగః।
తతః సముద్గ్రథ్య సితేన వాససా
స్వమూర్ధజానవ్యథితస్తదాఽర్జునః।
విభాసితః సూర్యమరీచినా దృఢం
శిరోగతేనోదయపర్వతో యథా॥ 8-97-1(59822)
గోకర్ణా సుముఖీ కృతేన ఇషుణా గోపుత్రసంప్రేషితా
గోశబ్దాత్మజభూషణం సువిహితం సువ్యక్తగోఽసుప్రభం
దృష్ట్వా గోగతకం జహార ముకుటం గోశబ్దగోపూరి వై
గోకర్ణాసనమర్దనశ్చ న యయావప్రాప్య మృత్యోర్వశం 8-97-2(59823)
స సాయకః కర్ణభుజప్రసృష్టో
హుతాశనార్కప్రతిమో మహార్హః।
మహోరగః కృతవైరోఽర్జునేన
కిరీటమాహత్య తతో వ్యతీయాత్॥ 8-97-3(59824)
తం చాపి దగ్ధ్వా తపనీయచిత్రం
కిరీటమాకృష్య తదర్జునస్య।
ఇయేష గంతుం పునరేవ తూణం
దృష్టశ్చ కర్ణేన తతోఽబ్రవీత్తం॥ 8-97-4(59825)
ముక్తస్త్వయాఽహం త్వసమీక్ష్య కర్ణ
శిరో హృతం యన్న మయాఽర్జునస్య।
సమీక్ష్య మాం ముంచ రణే త్వమాశు
హంతాఽస్మి శత్రుం తవ చాత్మనశ్చ॥ 8-97-5(59826)
స ఏవముక్తో యుధి సూతపుత్ర--
స్తంబ్రవీత్కో భవానుగ్రరూపః।
నాగోఽబ్రవీద్విద్వి కృతాగసం మాం
పార్థేన మాతుర్వధజాతవైరం॥ 8-97-6(59827)
యది స్వయం వజ్రధరోఽస్య గోప్తా
తథాపి యాతా పితృరాజవేశ్మని। 8-97-7(59828)
కర్ణ ఉవాచ।
న నాగ కర్ణోఽద్య రణే పరస్య
బలం సమాస్థాయ జయం బుభూషేత్॥ 8-97-7x(5065)
న సందధ్యాం ద్విః శరం చైవ నాగ
యద్యర్జునానాం శతమేవ హన్యాం।
తమాహ కర్ణః పునరేవ నాగం
తదాఽజిమధ్యే రవిసూనుసత్తమః॥ 8-97-8(59829)
వ్యాలాస్త్రసర్గోత్తమయత్నమన్యుభి--
ర్హంతాఽస్మి పార్థం సుసుఖీ వ్రజ త్వం।
ఇత్యేవముక్తో యుధి నాగరాజః
కర్ణేన రోషాదసహంస్తస్య వాక్యం॥ 8-97-9(59830)
స్వయం ప్రాయాత్పార్థవధాయ రాజన్
కృత్వా స్వరూపం విజిఘాంసురుగ్రః।
తతః కృష్ణః పార్థమువాచ సంఖ్యే
మహోరగం కృతవైరం జహి త్వం॥ 8-97-10(59831)
8-97-11(59832)
స ఏవముక్తో మధుసూదనేన
గాండీవధన్వా రిపువీర్యసాహః।
ఉవాచ కో హ్యేష మమాద్య నాగః
స్వయం య ఆయాద్గరుడస్య వక్త్రం॥]
Mahabharata - Karna Parva - Chapter Footnotes
8-97-16 బాణజాలైకమయం దృష్ట్వేతి శేషః॥
8-97-30 పదా వినిష్పిష్య రథోత్తమం స ప్రావేశయత్పృథివీం కించిదేవ। క్షితిం గతా జానుభిస్తేఽథ వాహా హేమచ్ఛన్నాశ్చంద్రమరీచివర్ణాః ఇతి ఝ.పాఠః॥ 8-97-48 గతే గమితే। విభుః సమర్థః॥ 8-97-49
బర్హిణానాం బర్హా ఏవ వాజాః పక్షాః సంజాతా యేషాం తైర్బర్హిణబర్హవాజితైః॥ 8-97-62
అగ్నిజః కార్తికేయః॥ 8-97-64 ఈషివాన్ మనసి కృతవాన్॥ 8-97-78
చైత్యః సవేదికో గ్రామసూచకో మహాద్రుమః॥ 8-97-89
ప్రత్యస్యత్ప్రతిప్రాక్షితత్॥ 8-97-95
అభ్యస పునః పునః అస్త్రం ఆతిష్ఠ వజ ప్రేరయేత్యబ్రవీదితి యోజనా।
తతః కృష్ణోఽర్జునం దృష్ట్వా కర్ణాస్త్రేణ చ పీడితం ఇతి ఝ.పాఠః॥ 8-97-96
క్షేప్తుకామః కిరీటవాన్ ఇతి ఝ. పాఠః॥ 8-97-97
సప్తనవతితమోఽధ్యాయః॥ 8-97-*
ఏతదారభ్య గరుడస్య వక్రం ఇత్యంతానాం చతుర్ణాం శ్లోకానాం స్థానే అధోదృశ్యమానా ఏకాదశ శ్లోకా ఝ.పుస్తకే విద్యంతే 8-97-2
గోకర్ణా ముకుటం జహారేత్యన్వయః। అర్జునస్య ముకుటహరణమపి మహత్కర్మేతి సూచయన్ముకుటం విశినష్టి।
గవి చక్షుషి కర్ణో యస్యాః సా గోకర్ణా చక్షుఃశ్రవాః సర్పిణీ అర్జునేన ఖాండవే నిహతా సతీ ఇహ నిమిత్తభూతా తస్య ముకుటమేవ హృతవతీ నతు శిరః।
అథం హతాయా హనననిమిత్తత్వమత ఆహ। సుముఖీ కృతేన ఇషుణా మోపుత్రసంప్రేషితా।
సంధిరవివక్షితత్వాన్న భవతి। శోభనం పుత్రజీవకరం ముఖం యస్యాః సా సుముఖీ।
సా హి పుత్రం నిగీర్య దహ్యమానాత్ ఖాణ్·వాదుత్పతంతీ శిరోదేశే అర్జునేన చ్ఛిన్నా సతీ స్వయం మృతాం పుత్రం చ రక్షితవతీత్యాదిపర్వణ్యుపాఖ్యాయతే। కృతేన స్వయం నిర్మితేన పుత్రేణ త్రాతేన ఇషుణా ఇథుభావం గతేన।
ఆత్మా వై పుత్రనామాసీతి శ్రుతేరిష్వాకారపుత్రరూపేణ సంపన్నా సతీ।
గోమతో రశ్మిమతోఽర్కస్య పుత్రేణ కర్ణేన ప్రేషితా।
ఇషుణేతీత్థంభావే తృతీయా।
గోపుత్రేతి మతుబ్లోప ఆర్షః। కింకృత్వా ముకుటం జహారేత్యత ఆహ।
సువ్యక్తగోఽసుప్రభం గోగతకం దృష్ట్వా సువ్యక్తాః అతిశయేనావిర్భూతా గావో రశ్మయస్తేజ ఇతి యావత్।
సువ్యక్తైర్గోభిరసుభిశ్చ ప్రకర్షేణ భాసమానం ప్రదేశో లక్ష్యతే।
తత్ర గతం విద్యమానం కం శిరో యస్య తం।
అర్జునస్య గ్రీవాదేశం కర్ణేన లక్షీకృతం విజ్ఞాయ భగవతా స్వభారేణాశ్వేషు జానుభ్యామవనీం గమితేషు రశ్మిభిః సమసూత్రదేశేఽర్జునస్య శిరో దృష్ట్వాపి వేగాతిశయాత్స్వయం నీచీభవితుమశక్తా సతీ తద్దేశస్థం ముకుటం జహారేత్యర్థః।
గోశబ్దాత్మజభూషణం సువిహితమితి।
గౌః పృథివీ తయా శబ్ద్యతే గోశబ్దా అదితిః।
ఇయం వా అదితిరితి పృథివ్యా అదితేర్నిర్దేశాత్।
తస్యా ఆత్మజస్యేంద్రస్య భూషణం సువిహితం వేధసేతి శషః।
తథాచాత్రైవోక్తం। పురందరార్థం తపసా ప్రయత్నతః స్వయం కృతం యద్విధినా స్వయంభువేతి।
కీదృశం ముకుటం। వై నిశ్చితం ప్రసిద్ధం వా।
గోశబ్దగోపూరి గోభి రశ్మిభిః శబ్ద్యతే రశ్మిమానితి కథ్యత ఇతి సూర్యస్తస్యేవ భువ నగర్భవ్యాపినో గావః కిరణాస్తైర్భువనం పూరయితుం శీలమస్య తత్తథా। సూర్యసమప్రభమిత్యర్థః। నను చేతనాధిష్ఠితో బాణః పునరేత్యా ర్జునం కుతో న హతవానిత్యత ఆహ।
గోకర్ణాసనమర్దనశ్చ న యయావప్రాప్య మృత్యోర్వశమితి।
గోకర్ణం సర్పం పునరర్జునం హంతుమిచ్ఛంతమసనేన బాణక్షేపేణ మర్దయతి యః
స తథాభూతోఽర్నునశ్చ తమేవ సర్పమనవాప్య మృత్యోర్వశం న యయౌ।
సర్పస్య పునరాగమనం వధశ్చాత్రైవ కీర్త్యతే।
గౌర్నాదిత్యే బలీవర్దే క్రతుభేదర్షిభేదయో।
స్త్రీ తు స్యాద్దిశి భారత్యాం భూమౌ చ సురభావపి।
నృస్త్రియోః స్వర్గవజ్రాంబురశ్మిదృగ్బాణలోమస్వితి కోశః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.